Pháp luật Việt Nam hiện nay quy định như thế nào về các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội. Hãy cùng Lawkey tìm hiểu qua bài viết dưới đây. 

Khái niệm người chưa thành niên và hình phạt 

Căn cứ theo khoản 1 Điều 3 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 thì người chưa thành niên phạm tội là người phạm tội theo quy định của Bộ luật Hình sự trong độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi.

Căn cứ theo Điều 30 Bộ luật Hình sự năm 2015 hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do Tòa án quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó. 

Hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục họ ý thức tôn trọng, tuân theo pháp luật và các chuẩn mực đạo đức, lối sống, ngăn ngừa họ phạm tội mới, có tác dụng phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

Tòa án chỉ áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội nếu xét thấy việc áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng không bảo đảm hiệu quả giáo dục, phòng ngừa. Trường hợp phải áp dụng hình phạt thì ưu tiên áp dụng hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo.

Quy định của pháp luật về các hình thức xử phạt đối với người chưa thành niên phạm tội

Căn cứ tại Điều 115 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội bao gồm: cảnh cáo; phạt tiền; cải tạo không giam giữ; tù có thời hạn. 

Cảnh cáo

Cảnh cáo là hình phạt chính nhẹ nhất trong hệ thống hình phạt của Việt Nam, được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 32 Bộ luật Hình sự 2015. Bản chất của hình phạt này là sự khiển trách công khai của Nhà nước do Tòa án tuyên đối với người phạm tội. Hình phạt cảnh cáo tác động chủ yếu về mặt tinh thần, gây tổn hại đến uy tín, danh dự của người bị kết án, nhưng không tước bỏ hay hạn chế trực tiếp các quyền lợi về tự do thân thể hay tài sản của họ.

Căn cứ tại Điều 116 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024. Phạt cảnh cáo được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội nghiêm trọng do vô ý, phạm tội ít nghiêm trọng và có tình tiết giảm nhẹ, nhưng chưa đến mức miễn hình phạt.

Phạt tiền 

Hình phạt tiền là một hình phạt mang tính chất kinh tế do Tòa án quyết định áp dụng buộc họ phải nộp một khoản tiền nhất định vào ngân sách nhà nước. Căn cứ tại Điều 117 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 thì hình phạt này được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội, nếu người đó có thu nhập hoặc có tài sản riêng.  

Theo đó mức tiền phạt đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội không quá một phần hai mức tiền phạt mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định. 

Mức tiền phạt đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội không quá một phần ba mức tiền phạt mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định.

Cải tạo không giam giữ

Căn cứ tại Điều 118 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 phạt cải tạo không giam giữ được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý hoặc phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng hoặc người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng.

Khi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người chưa thành niên phạm tội thì không khấu trừ thu nhập của họ. Thời hạn cải tạo không giam giữ đối với người chưa thành niên phạm tội không quá một phần hai thời hạn mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định. 

Tù có thời hạn

Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người chưa thành niên phạm tội khi xét thấy các hình phạt và biện pháp khác không có tác dụng răn đe, phòng ngừa. Khi xử phạt tù có thời hạn, Tòa án cho người chưa thành niên phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người thành niên phạm tội tương ứng và với thời hạn thích hợp ngắn nhất. Căn cứ tại Điều 119 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 mức phạt tù có thời hạn áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội được quy định như sau:

1.Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật của Bộ luật Hình sự được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 15 năm tù, nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá ba phần năm mức phạt tù mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này; 

2. Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật của Bộ luật Hình sự được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 18 năm tù, nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá ba phần tư mức phạt tù mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định khi phạm một trong các tội sau đây: 

a) Tội giết người; 

b) Tội hiếp dâm; 

c) Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; 

d) Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; 

đ) Tội sản xuất trái phép chất ma túy; 

3. Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật của Bộ luật Hình sự được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 09 năm tù, nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá hai phần năm mức phạt tù mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều này; 

4. Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi khi phạm tội, nếu điều luật của Bộ luật Hình sự được áp dụng quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử hình thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá 12 năm tù, nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá một phần hai mức phạt tù mà điều luật của Bộ luật Hình sự quy định khi phạm một trong các tội sau đây: 

a) Tội giết người; 

b) Tội hiếp dâm; 

c) Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi; 

d) Tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi; 

đ) Tội sản xuất trái phép chất ma túy. 

Việc giới hạn loại hình phạt, giảm mức độ nghiêm khắc và đặt ra các điều kiện áp dụng đã góp phần bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên, đồng thời thể hiện rõ tính nhân đạo và tiến bộ của pháp luật.

>> Xem thêm: Áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo Luật Tư pháp người chưa thành niên 2024

Trên đây là bài viết về các hình phạt áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội. Nếu còn vấn đề gì thắc mắc, vui lòng liên hệ Lawkey hoăc có thể sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn của chúng tôi.