Pháp luật hình sự hiện hành quy định như thế nào là “thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải”. Đây là một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Hãy cùng Lawkey tìm hiểu qua bài viết dưới đây. 

Tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Theo quy định tại điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015:

“Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải” là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Đây là căn cứ để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét giảm nhẹ hình phạt cho người phạm tội khi họ có thái độ khai báo trung thực, nhận thức được lỗi lầm và mong muốn khắc phục hậu quả do hành vi của mình gây ra.

Hướng dẫn áp dụng theo Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP

Nhằm bảo đảm việc áp dụng thống nhất trong thực tiễn xét xử, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã hướng dẫn cụ thể về tình tiết này tại Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP như sau:

Thế nào là “thành khẩn khai báo”?

“Thành khẩn khai báo” được hiểu là trường hợp người phạm tội khai nhận đầy đủ, đúng sự thật, chính xác và rõ ràng về toàn bộ hành vi phạm tội của mình.

Việc khai báo phải thể hiện sự hợp tác thực sự với cơ quan tiến hành tố tụng, giúp làm rõ nội dung vụ án và quá trình phạm tội.

Thế nào là “ăn năn hối cải”?

“Ăn năn hối cải” là trường hợp người phạm tội cảm thấy day dứt, hối hận về hành vi mà mình đã thực hiện; mong muốn được sửa chữa lỗi lầm, cải tạo thành người có ích và bù đắp những thiệt hại, tổn thất đã gây ra cho bị hại hoặc xã hội.

Sự ăn năn hối cải không chỉ thể hiện qua lời khai mà còn có thể được đánh giá thông qua thái độ, hành vi khắc phục hậu quả và ý thức chấp hành pháp luật của người phạm tội.

“Thành khẩn khai báo” và “ăn năn hối cải” không phải hai tình tiết độc lập

Theo hướng dẫn của Nghị quyết hội đồng Thẩm phán, “thành khẩn khai báo” và “ăn năn hối cải” không được xem là hai tình tiết giảm nhẹ riêng biệt.

Do đó, trong trường hợp người phạm tội vừa thành khẩn khai báo vừa ăn năn hối cải thì cũng chỉ được áp dụng là một tình tiết giảm nhẹ theo điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Một số trường hợp cụ thể trong thực tiễn áp dụng

Người phạm tội bị bắt quả tang nhưng sau đó đã khai báo đầy đủ hành vi phạm tội của mình, phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án thì vẫn được xem xét áp dụng tình tiết “thành khẩn khai báo”. Điều này thể hiện sự hợp tác của người phạm tội trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử.

Nếu sau khi bị bắt, người phạm tội quanh co, chối tội, khai báo gian dối hoặc không đúng sự thật; chỉ đến khi cơ quan tiến hành tố tụng đã chứng minh đầy đủ hành vi phạm tội thì mới thừa nhận hành vi của mình, thì không được áp dụng tình tiết giảm nhẹ “thành khẩn khai báo”. Trong trường hợp này, việc nhận tội không xuất phát từ sự tự giác mà do chứng cứ buộc tội đã rõ ràng.

Trường hợp ban đầu người phạm tội quanh co, chối tội hoặc khai báo không đúng sự thật, nhưng sau đó đã thay đổi thái độ, khai báo đầy đủ và đúng sự thật về diễn biến vụ án thì vẫn có thể được áp dụng tình tiết “thành khẩn khai báo”. Tuy nhiên, mức độ giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong trường hợp này sẽ không bằng trường hợp ngay từ đầu người phạm tội đã tự giác khai báo trung thực và đầy đủ.

Tình tiết “thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải” là một trong những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho người phạm tội. Việc áp dụng tình tiết này không chỉ dựa vào lời khai mà còn phải xem xét toàn diện thái độ, ý thức hợp tác và sự hối lỗi thực sự của người phạm tội trong suốt quá trình tố tụng.

Trên đây là bài viết về “Hướng dẫn áp dụng tình tiết thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải”. Nếu còn vướng mắc pháp lý cần giải đáp, bạn có thể liên hệ Lawkey để được hỗ trợ và tư vấn cụ thể.

Xem thêm: Hướng dẫn áp dụng tinh tiết “Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng”