Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP nhằm hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Hãy cùng tìm hiểu quy định này qua bài viết dưới đây.

Căn cứ quyết định hình phạt

Theo quy định của Bộ luật Hình sự khi quyết định hình phạt, Tòa án phải căn cứ vào nhiều yếu tố như:

– Quy định của Bộ luật Hình sự;

– Tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội;

– Nhân thân người phạm tội;

– Các tình tiết giảm nhẹ và tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.

Đối với trường hợp áp dụng hình phạt tiền, ngoài các căn cứ nêu trên, Tòa án còn xem xét điều kiện tài sản và khả năng thi hành của người phạm tội để đưa ra mức hình phạt phù hợp.

Tình tiết giảm nhẹ “Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm”

Tại điểm a khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 quy định:

“Điều 51. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

1. Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:
   a) Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;”

Để hướng dẫn áp dụng thống nhất quy định này, khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP đã giải thích cụ thể như sau:

Trường hợp được xem là “ngăn chặn tác hại của tội phạm”

“Ngăn chặn tác hại của tội phạm” là trường hợp tội phạm đã được thực hiện nhưng người phạm tội, bằng khả năng của mình hoặc do có sự tác động khách quan, đã thực hiện các biện pháp cần thiết nhằm ngăn không cho hậu quả của hành vi phạm tội xảy ra.

Nói cách khác, mặc dù hành vi phạm tội đã diễn ra nhưng hậu quả nguy hiểm chưa xảy ra hoặc chưa phát sinh trên thực tế do chính người phạm tội chủ động ngăn chặn.

Trường hợp được xem là “làm giảm bớt tác hại của tội phạm”

“Làm giảm bớt tác hại của tội phạm” là trường hợp hậu quả của tội phạm đã bắt đầu xảy ra nhưng người phạm tội đã có hành động nhằm hạn chế thiệt hại, ngăn không cho hậu quả tiếp tục xảy ra hoặc tránh làm thiệt hại trở nên nghiêm trọng hơn.

Trong trường hợp này, hậu quả đã phát sinh nhưng nhờ hành động của người phạm tội mà mức độ thiệt hại được giảm đi đáng kể.

Mức độ giảm nhẹ được xác định như thế nào?

Theo Nghị quyết 04/2025/NQ-HĐTP, khi áp dụng tình tiết giảm nhẹ này, Tòa án sẽ xem xét:

– Thái độ của người phạm tội;

– Việc người phạm tội tự nguyện thực hiện hay do có sự tác động của người khác;

– Các yếu tố khách quan tác động;

– Mức độ hậu quả thực tế đã được ngăn chặn hoặc hạn chế.

Do đó, không phải mọi trường hợp khắc phục hậu quả đều có giá trị giảm nhẹ như nhau. Người chủ động, tự nguyện và tích cực hạn chế thiệt hại sẽ được đánh giá cao hơn khi quyết định hình phạt.

Ví dụ thực tế

Ngay sau khi gây ra tai nạn giao thông, Nguyễn Văn A đã nhanh chóng đưa nạn nhân đi cấp cứu kịp thời nên tỷ lệ tổn thương cơ thể của nạn nhân được giảm đáng kể. Trong trường hợp này, Nguyễn Văn A có thể được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm a khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.

Trên đây là bài viết về “Hướng dẫn áp dụng tình tiết giảm nhẹ người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm”. Nếu còn vướng mắc liên quan đến pháp luật hình sự, hãy liên hệ Lawkey bạn nhé!. 

Xem thêm: Hướng dẫn áp dụng tình tiết giảm nhẹ người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.