Để bảo đảm nguyên tắc vì lợi ích tốt nhất của trẻ em, pháp luật Việt Nam quy định cơ chế hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên. Vậy những trường hợp nào cha, mẹ có thể bị hạn chế quyền đối với con? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Các trường hợp cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên

Căn cứ Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và hướng dẫn tại Điều 8 Nghị quyết số 01/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cha, mẹ có thể bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

Bị kết án về tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý

Đây là trường hợp cha hoặc mẹ bị Tòa án kết án bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật về một trong các tội phạm quy định tại Chương XIV Bộ luật Hình sự đối với chính người con chưa thành niên và được thực hiện với lỗi cố ý.

Ví dụ: cha hoặc mẹ bị kết án về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật Hình sự đối với con chưa thành niên.

Quy định này nhằm bảo vệ trẻ em trước những hành vi bạo lực, xâm hại xuất phát từ chính những người có trách nhiệm chăm sóc và bảo vệ các em.

Vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con

Đây là hành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ hoặc cản trở sự phát triển toàn diện của trẻ.

Ví dụ: cha mẹ bỏ mặc con chưa thành niên tự sinh sống, không bảo đảm các điều kiện tối thiểu về ăn ở, học tập và chăm sóc, dẫn đến việc trẻ phải tự mưu sinh hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật như trộm cắp tài sản.

Phá tán tài sản của con

Phá tán tài sản của con là việc cha hoặc mẹ thực hiện các hành vi như mua bán, tặng cho, hủy hoại hoặc thực hiện các giao dịch khác làm thiệt hại đến tài sản của con mà không nhằm phục vụ lợi ích của con.

Hành vi này xâm phạm trực tiếp đến quyền sở hữu tài sản hợp pháp của trẻ em và có thể làm ảnh hưởng đến điều kiện bảo đảm cuộc sống, học tập và phát triển của trẻ trong tương lai.

Có lối sống đồi trụy

Lối sống đồi trụy được hiểu là lối sống ăn chơi, buông thả, thấp hèn, trái với chuẩn mực đạo đức xã hội và thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Ví dụ: cha hoặc mẹ thực hiện hoạt động mại dâm hoặc thường xuyên có lối sống lệch chuẩn gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự hình thành nhân cách và môi trường sống của trẻ.

Xúi giục, ép buộc con làm những việc trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội

Đây là hành vi kích động, dụ dỗ, thúc đẩy hoặc ép buộc bằng lời nói, hành động hoặc bất kỳ hình thức nào khác khiến trẻ thực hiện những hành vi trái pháp luật hoặc trái với chuẩn mực đạo đức xã hội.

Ví dụ: cha mẹ xúi giục hoặc ép buộc con bỏ học, đi trộm cắp tài sản, lừa đảo, vận chuyển trái phép chất ma túy hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Phạm vi hạn chế quyền của cha, mẹ

Căn cứ vào tính chất và mức độ vi phạm, Tòa án có thể quyết định hạn chế một hoặc nhiều quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên, bao gồm:

– Không cho cha, mẹ trực tiếp trông nom, chăm sóc và giáo dục con đối với các trường hợp bị kết án xâm phạm con, vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ chăm sóc con, có lối sống đồi trụy hoặc xúi giục, ép buộc con làm điều trái pháp luật;

– Không cho cha, mẹ quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp có hành vi phá tán tài sản của con;

– Không cho cha, mẹ đại diện theo pháp luật cho con đối với các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật.

Thời hạn hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên do Tòa án quyết định, từ 01 năm đến 05 năm.

Sau khi cha, mẹ đã chấp hành được một nửa thời hạn hạn chế và trong thời gian đó không tiếp tục có các hành vi vi phạm, Tòa án có thể xem xét rút ngắn thời hạn hạn chế quyền.

Ai có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên?

Theo Điều 86 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, những chủ thể sau đây có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên:

Cha, mẹ hoặc người giám hộ của con chưa thành niên.

Trong một số trường hợp, chính cha hoặc mẹ còn lại hoặc người giám hộ có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp này để bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ.

Những cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan, bao gồm:

– Người thân thích của trẻ;

– Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;

– Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;

– Hội Liên hiệp Phụ nữ.

Các cá nhân, cơ quan, tổ chức khác.

Khi phát hiện cha, mẹ có hành vi thuộc trường hợp bị hạn chế quyền, các chủ thể này có quyền đề nghị các cơ quan, tổ chức nêu trên yêu cầu Tòa án xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

Hậu quả pháp lý của việc hạn chế quyền của cha, mẹ

Điều 87 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định hậu quả pháp lý của việc hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên như sau:

Trường hợp chỉ một bên cha hoặc mẹ bị hạn chế quyền, người còn lại sẽ thực hiện quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; quản lý tài sản riêng của con và đại diện theo pháp luật cho con.

Việc chăm sóc, giáo dục và quản lý tài sản của con chưa thành niên sẽ được giao cho người giám hộ trong các trường hợp:

– Cả cha và mẹ đều bị hạn chế quyền đối với con;

– Một bên cha hoặc mẹ không bị hạn chế quyền nhưng không đủ điều kiện thực hiện quyền, nghĩa vụ đối với con;

– Một bên cha hoặc mẹ bị hạn chế quyền và chưa xác định được người còn lại của trẻ.

Đáng chú ý, mặc dù bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên nhưng cha, mẹ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo quy định của pháp luật.

Trên đây là bài viết về “Trường hợp hạn chế quyền của cha, mẹ đối với con chưa thành niên”. Nếu còn bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến hôn nhân và gia đình, bạn có thể liên hệ LawKey để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời.

Xem thêm: Ai được nuôi con sau khi bố mẹ ly hôn?