Pháp luật quy định như thế nào về miễn chấp hành hình phạt. Các trường hợp nào không phải chấp hành hình phạt. Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé.

Các trường hợp miễn chấp hành hình phạt theo quy định mới nhất

Hiện nay, các trường hợp miễn chấp hành hình phạt được quy định tại Điều 62 Bộ luật Hình sự và được hướng dẫn cụ thể tại Nghị quyết 03/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

Miễn chấp hành hình phạt khi được đặc xá hoặc đại xá

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Đặc xá 2018, đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn đối với người bị kết án phạt tù có thời hạn hoặc tù chung thân vào các dịp sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt. Đặc xá được áp dụng đối với từng cá nhân cụ thể khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.

Đại xá là việc Nhà nước tha tội hoàn toàn cho một hoặc một số loại tội phạm đối với nhiều người phạm tội nhân sự kiện đặc biệt quan trọng của quốc gia. Việc đại xá được áp dụng không phụ thuộc vào việc người phạm tội: đã bị truy tố, xét xử hay chưa; đã chấp hành hình phạt hay chưa.

Miễn chấp hành hình phạt đối với người bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm

Theo khoản 2 Điều 62 Bộ luật Hình sự, người bị kết án cải tạo không giam giữ hoặc bị phạt tù có thời hạn đến 03 năm nhưng chưa chấp hành hình phạt có thể được Tòa án quyết định miễn chấp hành toàn bộ hình phạt theo đề nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

Sau khi bị kết án đã lập công

“Lập công” là trường hợp người bị kết án: giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện, điều tra, truy bắt tội phạm; cứu người trong tình thế hiểm nghèo; cứu tài sản có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên trong thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc sự kiện bất khả kháng; có sáng kiến, phát minh, sáng chế hoặc thành tích xuất sắc được cơ quan có thẩm quyền khen thưởng, xác nhận.

Mắc bệnh hiểm nghèo là trường hợp người bị kết án đang mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng, khó có khả năng chữa trị hoặc không còn khả năng tự phục vụ bản thân.

Ví dụ:

– ung thư giai đoạn cuối;

– HIV chuyển sang giai đoạn lâm sàng IV;

– lao kháng thuốc nặng;

– suy tim độ III trở lên;

– suy thận độ IV trở lên;

– xơ gan cổ chướng.

Chấp hành tốt pháp luật, có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn và không còn nguy hiểm cho xã hội

– Chấp hành tốt pháp luật là trường hợp người bị kết án được Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc đơn vị quân đội quản lý xác nhận đã: chấp hành đúng chủ trương, chính sách; thực hiện đầy đủ quy định của pháp luật; tuân thủ nội quy, quy chế tại nơi cư trú.

– Hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn là trường hợp người bị kết án là lao động duy nhất trong gia đình và thuộc một trong các trường hợp:

• Gia đình gặp thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc sự kiện bất khả kháng dẫn đến không còn tài sản đáng kể;
• Không có thu nhập hoặc thu nhập dưới mức chuẩn hộ nghèo;
• Cha, mẹ, vợ, chồng hoặc con bị bệnh kéo dài mà không có người chăm sóc.

– Người bị kết án được xem là không còn nguy hiểm cho xã hội khi:

• Đã hoàn lương;
• Chăm chỉ lao động;
• Tích cực tham gia hoạt động xã hội;
• Quá già yếu, mắc bệnh hiểm nghèo không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội.

Miễn chấp hành hình phạt đối với người bị phạt tù trên 03 năm

Theo khoản 3 Điều 62 Bộ luật Hình sự, người bị kết án phạt tù trên 03 năm nhưng chưa chấp hành hình phạt có thể được miễn chấp hành toàn bộ hình phạt nếu: đã lập công lớn hoặc mắc bệnh hiểm nghèo và người đó không còn nguy hiểm cho xã hội nữa.

Lập công lớn là trường hợp người bị kết án:

– Giúp cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện, điều tra, truy bắt hoặc xử lý tội phạm không liên quan đến vụ án của mình;

– Cứu người hoặc cứu tài sản có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên;

– Có thành tích đặc biệt xuất sắc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận.

Miễn chấp hành phần hình phạt còn lại đối với người được tạm đình chỉ chấp hành án

Theo khoản 4 Điều 62 Bộ luật Hình sự, người bị kết án phạt tù đến 03 năm và đã được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại nếu trong thời gian được tạm đình chỉ:

– Đã lập công;

– Hoặc chấp hành tốt pháp luật;

– Có hoàn cảnh gia đình đặc biệt khó khăn;

– Không còn nguy hiểm cho xã hội.

Miễn chấp hành phần tiền phạt còn lại

Theo khoản 5 Điều 62 Bộ luật Hình sự, người bị kết án phạt tiền có thể được miễn chấp hành phần tiền phạt còn lại nếu:

– Đã tích cực chấp hành được một phần hình phạt tiền nhưng lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn hoặc bệnh tật;

– Hoặc đã lập công lớn.

Theo Nghị quyết 03/2024/NQ-HĐTP, “đã tích cực chấp hành được một phần hình phạt tiền” là trường hợp người bị kết án đã nộp ít nhất một phần ba số tiền phạt.

Miễn chấp hành phần hình phạt cấm cư trú hoặc quản chế còn lại

Người bị phạt cấm cư trú hoặc quản chế có thể được miễn chấp hành phần hình phạt còn lại nếu:

– Đã chấp hành được một phần hai thời hạn hình phạt;

– Cải tạo tốt;

– Chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật;

– Tích cực lao động, học tập;

– Và được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú xác nhận.

Người được miễn chấp hành hình phạt theo Điều 62 Bộ luật Hình sự vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ dân sự mà Tòa án đã tuyên trong bản án như: bồi thường thiệt hại; trả lại tài sản; cấp dưỡng hoặc các nghĩa vụ dân sự khác theo quy định của pháp luật.

Miễn chấp hành hình phạt là chế định quan trọng trong pháp luật hình sự Việt Nam, thể hiện chính sách khoan hồng và nhân đạo của Nhà nước đối với người bị kết án có nhiều tình tiết đặc biệt đáng được xem xét. Tuy nhiên, việc áp dụng phải được thực hiện chặt chẽ, đúng điều kiện luật định và do Tòa án quyết định trên cơ sở đề nghị của cơ quan có thẩm quyền.

Trên đây là bài viết về “Các trường hợp miễn chấp hành hình phạt theo quy định mới nhất”. Nếu còn vướng mắc pháp lý cần giải đáp, bạn có thể liên hệ Lawkey để được hỗ trợ và tư vấn cụ thể.

Xem thêm: Trình tự hoãn chấp hành hình phạt tù theo quy định hiện hành