Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 đã quy định nhiều biện pháp ngăn chặn thay thế, trong đó có biện pháp giám sát bởi người đại diện. Vậy biện pháp này được áp dụng trong trường hợp nào và được thực hiện ra sao? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Giám sát bởi người đại diện là gì?

Người đại diện của người chưa thành niên là người nhân danh và vì lợi ích của người chưa thành niên để xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ trong các vụ việc hành chính và tố tụng theo quy định của pháp luật.

Theo Điều 136 Bộ luật Dân sự năm 2015 và Điều 73 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, về nguyên tắc, người đại diện theo pháp luật của người chưa thành niên là cha, mẹ của người đó.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, người đại diện có thể là người giám hộ theo quy định của pháp luật. Trường hợp không xác định được cha, mẹ hoặc người giám hộ thì Tòa án có thẩm quyền chỉ định người đại diện để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

Biện pháp giám sát bởi người đại diện là biện pháp ngăn chặn được áp dụng đối với người chưa thành niên là bị can, bị cáo, theo đó người đại diện có trách nhiệm quản lý, giáo dục và giám sát người chưa thành niên nhằm bảo đảm họ chấp hành các nghĩa vụ tố tụng và không thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong thời gian giải quyết vụ án.

Quy định pháp luật về áp dụng biện pháp giám sát bởi người đại diện

Căn cứ Điều 140 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024, việc áp dụng biện pháp giám sát bởi người đại diện được thực hiện như sau:

Mục đích áp dụng.

Biện pháp giám sát bởi người đại diện có thể được áp dụng đối với người chưa thành niên là bị can, bị cáo nhằm bảo đảm sự có mặt của họ theo giấy triệu tập của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án.

Đây là biện pháp thể hiện tính nhân đạo của pháp luật, tạo điều kiện để người chưa thành niên được sinh hoạt trong môi trường gia đình thay vì bị áp dụng các biện pháp nghiêm khắc hơn như tạm giam, nếu xét thấy không thật sự cần thiết.

Nghĩa vụ của người chưa thành niên bị áp dụng biện pháp giám sát.

Người chưa thành niên là bị can, bị cáo phải làm giấy cam đoan thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau đây:

– Có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan tiến hành tố tụng, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan;

– Không bỏ trốn hoặc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội;

– Không mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối hoặc cung cấp tài liệu sai sự thật;

– Không tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án;

– Không tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án;

– Không đe dọa, khống chế hoặc trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.

Nếu vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà người chưa thành niên phải tạm thời đi khỏi nơi cư trú thì phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện: Được sự đồng ý của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú; Có giấy phép của người đã ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát bởi người đại diện.

Thẩm quyền quyết định áp dụng.

Những người có thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát bởi người đại diện bao gồm:

– Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra;

– Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát;

– Chánh án, Phó Chánh án Tòa án;

– Thẩm phán chủ tọa phiên tòa;

– Hội đồng xét xử.

Sau khi ra quyết định, người có thẩm quyền sẽ giao người chưa thành niên cho người đại diện để thực hiện việc giám sát theo quy định của pháp luật.

Trách nhiệm của người đại diện.

Người đại diện được giao nhiệm vụ giám sát có trách nhiệm quản lý chặt chẽ người chưa thành niên; thường xuyên theo dõi quá trình sinh hoạt, học tập, rèn luyện; giáo dục về đạo đức, lối sống và nhắc nhở họ chấp hành nghiêm các nghĩa vụ đã cam đoan.

Trường hợp người đại diện không còn đủ điều kiện để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ hoặc không hoàn thành trách nhiệm được giao thì người có thẩm quyền sẽ quyết định thay đổi người đại diện khác phù hợp hơn.

Thời hạn giám sát.

Thời hạn áp dụng biện pháp giám sát bởi người đại diện không được vượt quá:

– Thời hạn điều tra;

– Thời hạn quyết định việc truy tố;

– Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm;

– Thời hạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên.

Đối với người chưa thành niên bị kết án phạt tù, thời hạn giám sát không quá khoảng thời gian kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm người đó đi chấp hành án phạt tù.

Thông báo quyết định áp dụng biện pháp giám sát.

Người ra quyết định áp dụng biện pháp này phải gửi ngay quyết định cho:

– Người chưa thành niên là bị can, bị cáo;

– Người đại diện của họ.

Đồng thời, phải thông báo ngay cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người chưa thành niên cư trú để phối hợp quản lý, theo dõi và hỗ trợ việc giám sát.

Hậu quả pháp lý khi vi phạm nghĩa vụ cam đoan.

Trường hợp người chưa thành niên vi phạm các nghĩa vụ đã cam đoan thì có thể bị áp dụng biện pháp tạm giam theo quy định của pháp luật.

Khi phát hiện hành vi vi phạm, người đại diện phải kịp thời thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để áp dụng biện pháp ngăn chặn, xử lý phù hợp. Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người chưa thành niên cư trú cũng phải báo ngay cho cơ quan đã ra quyết định áp dụng biện pháp giám sát để xử lý theo thẩm quyền.

Theo đó việc giao người chưa thành niên cho gia đình hoặc người đại diện quản lý không chỉ giúp hạn chế tác động tiêu cực của việc cách ly khỏi xã hội mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của gia đình trong quá trình giáo dục, giúp người chưa thành niên sớm nhận thức được hành vi sai trái và tái hòa nhập cộng đồng.

Trên đây là bài viết về “Áp dụng biện pháp giám sát bởi người đại diện đối với người chưa thành niên phạm tội”. Nếu còn vấn đề gì thắc mắc hãy liên hệ Lawkey để được giải đáp kịp thời bạn nhé. 

Xem thêm: Áp dụng biện pháp giám sát điện tử đối với người chưa thành niên