Cấm đi khỏi nơi cư trú: điểm mới từ 01/7/2026
Từ 01/7/2026, biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú được quy định chi tiết tại Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú 2025. Ai bị áp dụng, công an cấp xã quản lý thế nào, xin vắng mặt ra sao và vi phạm bị xử lý thế nào?
Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú là ai?
Theo khoản 3 Điều 2 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2025, người bị cấm đi khỏi nơi cư trú là người bị hạn chế quyền đi lại ngoài phạm vi địa bàn xã, phường, thị trấn hoặc đặc khu nơi cư trú; hoặc ngoài phạm vi đơn vị quân đội quản lý đối với quân nhân.
Biện pháp này được áp dụng đối với bị can, bị cáo, người bị yêu cầu dẫn độ hoặc người đang chờ chấp hành án phạt tù nhằm bảo đảm sự có mặt theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan có thẩm quyền.
Ai quản lý người bị cấm đi khỏi nơi cư trú?
Luật mới quy định rõ trách nhiệm quản lý, theo dõi người bị cấm đi khỏi nơi cư trú thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú. Trong đó, Công an cấp xã là lực lượng trực tiếp tham mưu và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ quản lý, theo dõi.
Công an cấp xã có trách nhiệm lập hồ sơ quản lý, tổ chức điểm danh, kiểm diện, xác minh việc chấp hành nghĩa vụ của người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn; đồng thời phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan trong quá trình quản lý, giám sát.
Phải trình diện và giữ đúng cam đoan
Người bị cấm phải trình diện Trưởng Công an cấp xã trong 03 ngày kể từ khi nhận lệnh, làm giấy cam đoan và thực hiện đúng những gì đã cam đoan (Điều 39, Điều 41). Nếu vi phạm đến mức phải thay đổi biện pháp ngăn chặn, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét áp dụng biện pháp nặng hơn, kể cả tạm giam theo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Vi phạm bị xử lý thế nào?
Theo Điều 44, với vi phạm thông thường, công an cấp xã xử lý theo từng lần:
– Vi phạm lần thứ nhất: Lập biên bản vi phạm và tổ chức nhắc nhở
– Vi phạm lần thứ hai: Lập biên bản vi phạm, tổ chức kiểm điểm, nhắc nhở công khai và thông báo bằng văn bản cho người đã ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú.
– Vi phạm lần thứ ba: Lập biên bản và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét thay đổi biện pháp ngăn chặn theo quy định.
Trường hợp phạm tội mới hoặc vi phạm nghiêm trọng thì lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp ngăn chặn phù hợp.
Bảo đảm quyền lao động, học tập và khám, chữa bệnh của công dân
Tính nhân văn của Luật thể hiện ở việc tạo điều kiện để người bị cấm đi khỏi nơi cư trú được giải quyết các nhu cầu chính đáng liên quan đến lao động, học tập, khám chữa bệnh hoặc các lý do cần thiết khác.
Người có nhu cầu vắng mặt tại nơi cư trú phải có đơn đề nghị gửi người đã ra lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú để xem xét, quyết định. Một số mốc thời gian đáng chú ý:
– Người ra lệnh trả lời đơn xin vắng mặt trong 01 ngày làm việc. Mỗi lần vắng mặt không quá 30 ngày, trừ trường hợp điều trị bệnh theo chỉ định của bác sĩ (Điều 42).
– Đổi chỗ ở ra ngoài xã, phường, đặc khu: trả lời trong 10 ngày làm việc. Đổi nơi làm việc hoặc học tập ngoài địa bàn: trả lời trong 03 ngày làm việc (Điều 43).
– Chuyển chỗ ở trong cùng địa bàn chỉ cần báo cáo (Điều 43).
Trường hợp bất khả kháng hoặc có trở ngại khách quan thì không cần xin phép trước, nhưng phải trình diện hoặc báo cáo ngay khi lý do đó chấm dứt.
Quản lý bằng dữ liệu số
Một điểm mới quan trọng của Luật là việc xây dựng, quản lý và khai thác Cơ sở dữ liệu về thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú. Hồ sơ, quá trình chấp hành nghĩa vụ và các thay đổi sẽ được số hóa và kết nối với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Theo Thông tư 56/2026/TT-BCA, thông tin về người bị cấm cũng được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Xem thêm: Một số lưu ý về cấm đi khỏi nơi cư trú
Trên đây là nội dung về “Cấm đi khỏi nơi cư trú: điểm mới từ 01/7/2026”. Nếu còn bất kỳ vấn đề nào liên quan đến biện pháp ngăn chặn trong vụ án hình sự hoặc cần được tư vấn cụ thể về quyền, nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú, quý khách có thể liên hệ LawKey để được hỗ trợ và giải đáp.
Trường hợp người bị kết án tử hình được chuyển thành tù chung thân
Trong một số trường hợp đặc biệt, người bị kết án tử hình có thể được chuyển sang hình phạt tù chung thân theo quy định [...]
Chơi game tài xỉu online có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Chơi tài xỉu có phải là đánh bạc? Chơi game tài xỉu online có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không? Hãy cùng LawKey tìm [...]