Pháp luật hiện hành quy định như thế nào về quyền phá thai của phụ nữ và chế tài đối với hành vi phá thai trái phép? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Phá thai là gì?

Theo Phần VII Hướng dẫn phá thai an toàn ban hành kèm theo Quyết định số 4128/QĐ-BYT năm 2016 của Bộ Y tế, phá thai là việc chủ động sử dụng các phương pháp khác nhau nhằm chấm dứt thai nghén trong tử cung đối với thai đến hết 22 tuần tuổi.

Hiện nay, việc phá thai được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau tùy thuộc vào tuổi thai, tình trạng sức khỏe của người mang thai và điều kiện chuyên môn của cơ sở y tế, nhằm bảo đảm an toàn cho sức khỏe và tính mạng của người phụ nữ.

Phụ nữ có quyền phá thai hay không?

Căn cứ khoản 1 Điều 44 Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989 quy định:

“Phụ nữ được quyền nạo thai, phá thai theo nguyện vọng; được khám bệnh, chữa bệnh phụ khoa; được theo dõi sức khỏe trong thời kỳ thai nghén và được phục vụ y tế khi sinh con tại các cơ sở y tế.”

Theo quy định trên, pháp luật Việt Nam ghi nhận quyền được quyết định việc tiếp tục hay chấm dứt thai kỳ của người phụ nữ. Đây là một trong những quyền cơ bản liên quan đến sức khỏe sinh sản và quyền tự quyết đối với cơ thể của phụ nữ. Như vậy, việc phá thai theo nguyện vọng của người phụ nữ không phải là hành vi vi phạm pháp luật nếu được thực hiện đúng quy định và tại các cơ sở y tế có đủ điều kiện chuyên môn.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, đặc biệt là việc phá thai vì mục đích lựa chọn giới tính thai nhi hoặc thực hiện phá thai trái phép gây hậu quả nghiêm trọng cho người khác, người vi phạm vẫn có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Vi phạm quy định về phá thai trái phép bị xử lý như thế nào?

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, người có hành vi vi phạm quy định về phá thai có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xử phạt hành chính

Một trong những hành vi bị nghiêm cấm hiện nay là việc loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính, căn cứ Điều 100 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP, các hành vi liên quan đến việc phá thai vì mục đích lựa chọn giới tính thai nhi sẽ bị xử phạt như sau:

– Người mang thai tự nguyện loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính mà không bị ép buộc sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 7.000.000 đồng.

– Người có hành vi dụ dỗ hoặc lôi kéo người mang thai loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính bị phạt tiền từ 7.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

– Trường hợp đe dọa dùng vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nhằm ép buộc người mang thai phải loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.

– Nếu dùng vũ lực để ép buộc người mang thai phá thai vì lý do lựa chọn giới tính thì bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.

– Đối với người cung cấp thuốc, hóa chất hoặc hướng dẫn sử dụng các biện pháp phá thai khi biết rõ mục đích loại bỏ thai nhi là để lựa chọn giới tính thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.

– Đặc biệt, người trực tiếp thực hiện việc phá thai mà biết rõ người mang thai muốn loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính có thể bị phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.

Ngoài hình thức phạt tiền, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động, giấy phép hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động kinh doanh trong thời hạn luật định.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Đối với những trường hợp nghiêm trọng, người thực hiện việc phá thai trái phép cho người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội phá thai trái phép theo Điều 316 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Theo quy định, người nào thực hiện việc phá thai trái phép cho người khác thuộc một trong các trường hợp như làm chết người; gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe của người khác; hoặc đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính, bị kết án về hành vi này mà còn tiếp tục vi phạm thì có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

Mức hình phạt sẽ tăng lên từ 03 năm đến 07 năm tù nếu hành vi phạm tội làm chết hai người hoặc gây tổn hại sức khỏe cho từ hai người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% đến 200%.

Trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng như làm chết từ ba người trở lên hoặc gây tổn hại sức khỏe cho từ ba người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 201% trở lên thì người phạm tội có thể bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, đồng thời bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Khi nào bị coi là phá thai trái phép?

Cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp phá thai đều bị coi là phá thai trái phép. Tội phá thai trái phép thường được đặt ra đối với người thực hiện việc phá thai cho người khác khi không có đủ điều kiện hành nghề, không được phép thực hiện thủ thuật hoặc vi phạm các quy định chuyên môn về y tế dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Pháp luật Việt Nam hiện nay thừa nhận quyền được phá thai theo nguyện vọng của phụ nữ và đây không phải là hành vi vi phạm pháp luật nếu được thực hiện đúng quy định. Tuy nhiên, các hành vi phá thai vì mục đích lựa chọn giới tính thai nhi hoặc thực hiện phá thai trái phép gây hậu quả nghiêm trọng vẫn có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt cao nhất lên đến 15 năm tù.

Do đó, khi có nhu cầu đình chỉ thai nghén, người phụ nữ nên đến các cơ sở y tế hợp pháp, có đủ điều kiện chuyên môn để được tư vấn và thực hiện thủ thuật an toàn, tránh các rủi ro về sức khỏe cũng như các hậu quả pháp lý có thể phát sinh.

Trên đây là bài viết về “Quy định pháp luật về tội phá thai trái phép”. Nếu còn vướng mắc liên quan đến lĩnh vực hình sự, y tế hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ Lawkey để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời.

Xem thêm: Giết con mới đẻ chỉ bị phạt tối đa 3 năm tù, vì sao?