Năm 2025 Quốc hội đã ban hành Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế và luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Vậy Tòa án chuyên biệt là gì và có thẩm quyền như thế nào? 

Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế là gì?

Căn cứ khoản 1 Điều 4 Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế năm 2025, Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế là Tòa án thuộc hệ thống Tòa án nhân dân, được tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật này, có thẩm quyền xét xử và giải quyết các vụ việc phát sinh tại Trung tâm tài chính quốc tế.

Đây là mô hình Tòa án được tổ chức theo hướng chuyên môn hóa cao, nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết các tranh chấp đầu tư, kinh doanh, thương mại có tính chất phức tạp, quốc tế và đặc thù của môi trường tài chính quốc tế.

Tổ chức của Tòa án chuyên biệt

Theo Điều 7 Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế năm 2025, Tòa án chuyên biệt được thành lập tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Cơ cấu tổ chức của Tòa án chuyên biệt bao gồm:

– Tòa Sơ thẩm;

– Tòa Phúc thẩm;

– Bộ máy giúp việc.

Tòa án chuyên biệt có các chức danh gồm Chánh án, Phó Chánh án, Chánh tòa, Phó Chánh tòa, Thẩm phán, Thư ký Tòa án, công chức khác và người lao động.

Bên cạnh đó, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền quyết định việc thành lập cũng như quy định nhiệm vụ, quyền hạn của bộ máy giúp việc của Tòa án chuyên biệt.

Tòa án chuyên biệt sử dụng con dấu mang hình Quốc huy theo quy định của pháp luật.

Quyền hạn của Tòa án chuyên biệt

Căn cứ Điều 8 Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế năm 2025, Tòa án chuyên biệt có các quyền hạn chủ yếu sau đây:

– Thực hiện thẩm quyền của Tòa án theo quy định của pháp luật;

– Ban hành các quyết định trong quá trình giải quyết vụ việc như quyết định quản lý vụ việc, áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, tạm đình chỉ hoặc đình chỉ giải quyết vụ việc;

– Khuyến khích các bên tiến hành thương lượng, hòa giải hoặc áp dụng các phương thức giải quyết tranh chấp thay thế khác;

– Yêu cầu các bên công bố, xuất trình tài liệu, chứng cứ; triệu tập người làm chứng;

– Xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng;

– Giải quyết kiến nghị, khiếu nại, tố cáo liên quan đến tổ chức, nhân sự và hoạt động của Tòa án chuyên biệt;

– Phát triển và áp dụng án lệ;

– Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn về thi hành án;

– Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Luật và Quy tắc tố tụng.

Có thể thấy, Tòa án chuyên biệt không chỉ thực hiện chức năng xét xử mà còn được trao nhiều cơ chế linh hoạt nhằm bảo đảm quá trình giải quyết tranh chấp nhanh chóng, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Thẩm quyền của Tòa án chuyên biệt

Theo Điều 13 Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế năm 2025, Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền giải quyết các vụ việc sau đây, trừ các vụ việc liên quan đến lợi ích công cộng hoặc lợi ích của Nhà nước:

– Giải quyết tranh chấp về đầu tư, kinh doanh Bao gồm các tranh chấp phát sinh giữa các thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế với nhau hoặc giữa thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế với tổ chức, cá nhân khác không phải là thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế.

– Công nhận và cho thi hành bản án, phán quyết nước ngoài Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền xem xét yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam đối với: Bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài; Phán quyết của Trọng tài nước ngoài.

Các tranh chấp này phải liên quan đến hoạt động giữa các thành viên Trung tâm tài chính quốc tế hoặc giữa thành viên với tổ chức, cá nhân khác.

– Giải quyết các yêu cầu liên quan đến trọng tài thương mại bao gồm các yêu cầu phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp bằng trọng tài theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại.

– Giải quyết các vụ việc khác liên quan đến hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Trung tâm tài chính quốc tế điều kiện là có ít nhất một bên tham gia là thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế theo quy định của Tòa án nhân dân tối cao.

Thẩm quyền của từng cấp Tòa án chuyên biệt

– Tòa Sơ thẩm Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền xét xử, giải quyết theo thủ tục sơ thẩm các vụ việc quy định nêu trên .

– Tòa Phúc thẩm Tòa án chuyên biệt có thẩm quyền xét xử phúc thẩm đối với các bản án, quyết định của Tòa Sơ thẩm bị kháng cáo theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp về thẩm quyền giữa Tòa án chuyên biệt và Tòa án nhân dân, Chánh án Tòa án chuyên biệt sẽ quyết định vụ việc thuộc thẩm quyền của cơ quan nào giải quyết.

Nếu có khiếu nại đối với quyết định này thì Tòa án nhân dân tối cao sẽ xem xét, giải quyết và quyết định của Tòa án nhân dân tối cao là quyết định cuối cùng.

Trên đây là bài viết về “Quy định về Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế”. Nếu còn vấn đề gì thắc mắc hãy liên hệ Lawkey hoặc sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn của chúng tôi. 

Xem thêm: Cơ cấu tổ chức và thẩm quyền của Tòa án nhân dân khu vực trong tố tụng dân sự