Pháp luật quy định như thế nào về người mất năng lực hành vi dân sự và hạn chế năng lực hành vi, có quyền được đăng ký kết hôn không. Hãy cùng Lawkey tìm hiểu qua bài viết dưới đây. 

Khái niệm mất năng lực hành vi dân sự 

Căn cứ tại điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015 mất năng lực hành vi dân sự là tình trạng pháp lý của một cá nhân khi người đó không còn khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình do bị bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác ảnh hưởng nghiêm trọng đến ý chí và nhận thức. 

Việc xác định một người có bị mất năng lực hành vi dân sự hay không không do cá nhân tự quyết định mà phải thông qua một thủ tục pháp lý chặt chẽ, cụ thể là do Tòa án ra quyết định trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần. 

Khi đã bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự, người này không thể tự mình xác lập hay thực hiện các giao dịch dân sự, mà mọi hành vi pháp lý đều phải thông qua người đại diện theo pháp luật. Điều này thể hiện rằng pháp luật coi họ không có khả năng tự chịu trách nhiệm đối với hành vi của mình, đồng thời nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chính họ cũng như của các chủ thể khác trong xã hội. Khi tình trạng bệnh lý được cải thiện và không còn căn cứ để xác định là mất năng lực hành vi dân sự, Tòa án có thể ra quyết định hủy bỏ tình trạng này theo yêu cầu của người có liên quan.

>> Xem thêm: Khi nào bị coi là mất năng lực hành vi dân sự?

Khái niệm hạn chế năng lực hành vi dân sự 

Căn cứ tại điều 24 Bộ luật Dân sự năm 2015 hạn chế năng lực hành vi dân sự là trường hợp nhẹ hơn tuy vẫn còn khả năng nhận thức nhưng bị suy giảm khả năng làm chủ hành vi, điển hình là những người nghiện ma túy hoặc các chất kích thích khác dẫn đến việc phá tán tài sản của gia đình. 

Việc tuyên bố một người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự cũng do Tòa án quyết định dựa trên yêu cầu của cá nhân, tổ chức có liên quan. 

Khác với người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự vẫn có thể tự mình thực hiện một số giao dịch nhất định, đặc biệt là các giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, đối với các giao dịch liên quan đến tài sản có giá trị hoặc có thể ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của họ và gia đình, pháp luật yêu cầu phải có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật. Quy định này nhằm kiểm soát hành vi của họ trong lĩnh vực tài sản, tránh tình trạng tiếp tục gây thiệt hại nhưng vẫn tôn trọng một phần quyền tự do cá nhân.

Quy định của pháp luật về điều kiện kết hôn

Theo đó nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện tại Điều 8 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 như sau: 

Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;

Không bị mất năng lực hành vi dân sự;

Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn sau đây: 

• Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
• Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
• Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
• Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;

Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Như vậy theo quy định, nếu một bên bị Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự thì không có quyền kết hôn. Người này không thể tự mình nhận thức, làm chủ hành vi. Việc kết hôn đòi hỏi sự tự nguyện, ý chí rõ ràng của hai bên. Nếu cho phép kết hôn sẽ vi phạm nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, đồng thời có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi của bên còn lại cũng như con cái trong tương lai.

Khác với mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự vẫn có thể kết hôn. Tuy nhiên, trên thực tế việc này có thể gặp sự kiểm soát hoặc giám hộ về tài sản, chứ không cấm kết hôn tuyệt đối.

>> Xem thêm: Xử lý kết hôn trái pháp luật theo quy định pháp luật

Trên đây là bài viết về người viết năng lực hành vi dân sự và hạn chế năng lực hành vi dân sự có được đăng ký kết hôn hay không?. Nếu còn vấn đề gì thắc mắc, vui lòng liên hệ Lawkey hoặc có thể sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn của chúng tôi.